زراعت و صنعت و فلاحت خراسان با ولايات طرف شرقى آن تا مجارى سند سرزمينى وسيع و منابع فراوان آب و رودهاى خروشان داشت . كوهسار پامير و هندوكش و كوه بابا و سطح مرتفع غور و غزنه درياهاى خروشنده را بهر طرف سرازير ساخته ، و اراضى وسيعى را سيراب مىنمود ، كه از نظر ارزش كشاورزى بر واديهاى زراعتى ذيل احتواء ميكرد : 1 / در شمال مجراى عظيم آمو از پامير برخاسته و درياهاى معاون شمالى و جنوبى با آن پيوستى . اين ساحهء عظيم زراعتى را ما « ساحهء زراعتى آمو » گوئيم ، كه در شمال واديهاى وسيع و صالح الزراعه سغد و بخارا و خوارزم ، و در جنوب اراضى زرخيز تخار و بلخ و جوزجان را تا فارياب در بر ميگيرد . 2 / ساحهء هرى رود و مرو رود ، كه ولايت هرات و مرو و بادغيس تا سرخس در ان شامل باشد ، و بهترين مركز زراعت و مالدارى بود . 3 / ساحهء هلمند : كه در ان اراضى غور و زمينداور و بست و سيستان شاملست ، و بر سواحل اين درياى فياض ، مدنيت‌هاى عظيم و شهرهاى بزرگ از قبيل داور ، سروان ، بست ، زرنج آبادان بود ، و تنها سيستان يكولايت مستقل و مهم خلافت اسلامى شمرده شدى . 4 / ساحهء ارغنداب و ترنك : حاوى زابل و رخج و پنجواى قديم از غزنه تا مجراى ارغنداب ، كه شهرهاى مشهور غزنه و تگين‌آباد و پنجواى و ميوند در ان بود . 5 / ساحهء درياى كابل : كه تمام گندهاراى قديم را از كابل تا درياى سند در بر ميگرفت . ولايت كابل و ننگرهار و لغمان و كنر و پشاور را حاوى بود ، كه هر يكى